Stan na: sierpień 2026. Zasady opisuję zgodnie z komunikatem NFOŚiGW o zmianach obowiązujących od 20 lipca 2026 roku. W sprawach granicznych rozstrzyga wojewódzki fundusz rozpatrujący wniosek.
Odbiłeś się kiedyś od wymogu trzech lat własności? Sprawdź jeszcze raz, bo od 20 lipca 2026 roku katalog wyjątków jest wyraźnie szerszy. Sama zasada podstawowa nie zniknęła: nadal trzeba być właścicielem albo współwłaścicielem przez co najmniej trzy lata przed złożeniem wniosku. Zmieniło się to, ilu ludzi w ogóle jej nie podlega. Największa grupa, która na tym zyskała, to zwykli nabywcy domów z rynku wtórnego.
Spis treści:
- Trzy progi czasowe w jednej tabeli
- Bez czekania: spadek i zasiedzenie
- Rok wystarczy: zakup, darowizna i dożywocie przy 50% udziałów
- Kto nadal czeka pełne trzy lata
- Siedem sytuacji z życia
- Czy wyjątki dotyczą współwłaścicieli
- Jak udokumentować skrócony okres własności
- Co dokładnie zmieniło się 20 lipca 2026
- Najczęściej zadawane pytania
- Jak w minutę sprawdzić, czy się kwalifikujesz
Trzy progi czasowe w jednej tabeli
Wymagany okres własności zależy od dwóch rzeczy naraz: sposobu nabycia nieruchomości i wielkości posiadanego udziału. Poniżej wszystkie warianty.
| Sposób nabycia nieruchomości | Wymagany udział | Wymagany okres własności |
|---|---|---|
| Spadek (dziedziczenie) | dowolny | brak wymogu, wniosek od razu |
| Zasiedzenie | dowolny | brak wymogu, wniosek od razu |
| Zakup od dowolnej osoby, także z rynku wtórnego | min. 50% | 1 rok |
| Darowizna od wstępnych (rodzice, dziadkowie) | min. 50% | 1 rok |
| Umowa o dożywocie z wstępnymi | min. 50% | 1 rok |
| Darowizna od osób innych niż wstępni (rodzeństwo, dalsza rodzina, osoby obce) | dowolny | pełne 3 lata |
| Udział poniżej 50%, poza spadkiem i zasiedzeniem | poniżej 50% | pełne 3 lata |
Najczęstsze nieporozumienie dotyczy słowa „wstępni”. Ograniczenie do rodziców i dziadków obejmuje wyłącznie darowiznę i umowę o dożywocie. Przy zwykłym zakupie nie ma żadnego znaczenia, od kogo kupiłeś dom. Kupno od obcej osoby na rynku wtórnym kwalifikuje się tak samo jak kupno od rodziców.
Bez czekania: spadek i zasiedzenie
To jedyne dwie kategorie, w których wymóg minimalnego okresu własności nie obowiązuje w ogóle, i to niezależnie od wielkości udziału. Nawet dziesięcioprocentowy udział odziedziczony miesiąc temu nie blokuje wniosku.
Spadek był zwolniony od początku zreformowanego programu, czyli od 31 marca 2025 roku, i lipcowa nowelizacja tego nie ruszyła. Odziedziczyłeś dom pół roku temu, składasz wniosek od razu.
Zasiedzenie to nowość z 20 lipca 2026 roku. Jeśli sąd stwierdził nabycie własności przez zasiedzenie, obowiązuje cię ten sam brak wymogu czasowego co przy spadku. Wcześniej ta grupa musiała czekać pełne trzy lata od uprawomocnienia postanowienia, mimo że faktycznie mieszkała w domu od dekad.
Rok wystarczy: zakup, darowizna i dożywocie przy 50% udziałów
Druga grupa wyjątków skraca wymagany okres do jednego roku, ale pod warunkiem posiadania co najmniej połowy udziałów. Zasady różnią się w zależności od sposobu nabycia.
Zakup. Kupiłeś co najmniej 50% udziałów, wystarczy rok własności. Nie ma znaczenia, od kogo. To obejmuje najliczniejszą grupę na rynku: osobę kupującą dom samodzielnie na wyłączną własność oraz małżeństwo kupujące wspólnie po połowie udziałów. Zdecydowana większość zwykłych nabywców mieści się w tym wariancie automatycznie.
Darowizna. Roczny okres dotyczy wyłącznie darowizn od wstępnych, czyli rodziców lub dziadków. Darowizna od rodzeństwa, cioci, teściów albo osoby niespokrewnionej do wyjątku się nie kwalifikuje i obowiązuje pełne trzy lata.
Umowa o dożywocie. Tak samo jak przy darowiźnie, wyjątek działa tylko przy umowach zawartych z wstępnymi, czyli typowo przy przejęciu domu od rodziców w zamian za zapewnienie im dożywotniego utrzymania. To rozwiązanie wprowadzono dopiero 20 lipca 2026 roku, wcześniej dożywocie nie dawało podstaw do skrócenia terminu.
We wszystkich trzech przypadkach próg 50% czyta się dosłownie. Mniejszy udział całkowicie wyklucza wyjątek, nawet jeśli sam sposób nabycia by się kwalifikował. Ten próg wprowadzono celowo, żeby uciąć praktykę przepisywania symbolicznych udziałów wyłącznie po to, by odblokować dotację.
Kto nadal czeka pełne trzy lata
- Współwłaściciele mniejszościowi z udziałem poniżej 50%, niezależnie od sposobu i daty nabycia. Wyjątkiem są spadek i zasiedzenie, które zwalniają z wymogu przy dowolnej wielkości udziału.
- Obdarowani przez osoby inne niż wstępni: rodzeństwo, dalsza rodzina, teściowie, osoby niespokrewnione. Tu wielkość udziału nie ma znaczenia, obowiązuje standardowy trzyletni termin.
- Strony umowy o dożywocie zawartej z kimś innym niż wstępni. Analogicznie jak przy darowiźnie.
Zwróć uwagę na asymetrię między darowizną a zakupem. Ta sama nieruchomość, ten sam darczyńca będący rodzeństwem: przy darowiźnie czekasz trzy lata, przy umowie sprzedaży wystarczy rok. To nie jest zachęta do pozorowania transakcji, bo urząd skarbowy i notariusz patrzą na to osobno, ale warto wiedzieć, że forma prawna nabycia realnie zmienia termin.
Siedem sytuacji z życia
- Ewa odziedziczyła dom po rodzicach w 2025 roku. Nie minęły trzy lata, ale spadek jest zwolniony z wymogu. Może składać wniosek od razu.
- Tomasz kupił dom od osoby niespokrewnionej 14 miesięcy temu, jako jedyny właściciel ze stuprocentowym udziałem. Wyjątek dla zakupu przy udziale co najmniej 50% obejmuje go w pełni. Rok minął, wniosek może iść.
- Państwo Nowakowie kupili dom wspólnie po połowie udziałów 8 miesięcy temu. Za cztery miesiące, po upływie roku, oboje będą mogli wystąpić o dofinansowanie.
- Kasia dostała od babci 60% udziałów w darowiźnie 10 miesięcy temu. Darowizna pochodzi od wstępnej i przekracza próg 50%, więc po upływie roku będzie mogła złożyć wniosek.
- Michał dostał od wujka 100% udziałów w darowiźnie dwa lata temu. Wujek nie jest wstępnym, więc mimo pełnego udziału i sporego upływu czasu obowiązują pełne trzy lata od daty darowizny.
- Zofia jest współwłaścicielką domu z siostrą, po 50% udziałów kupionych od poprzednich właścicieli. Obie łapią się na wyjątek dla zakupu. Po roku każda z nich może złożyć wniosek, przy czym dotacja przysługuje raz na budynek, więc muszą ustalić, która to robi.
- Adam ma 30% udziałów kupionych od brata. Udział mniejszościowy, nabycie nie ze spadku ani zasiedzenia, więc obowiązuje pełny trzyletni okres.
Czy wyjątki dotyczą współwłaścicieli
Tak. Wszystkie opisane wyżej wyjątki mają zastosowanie zarówno do wyłącznych właścicieli, jak i do współwłaścicieli, pod warunkiem spełnienia pozostałych kryteriów, w szczególności progu 50% udziałów tam, gdzie jest wymagany.
Warunki liczy się przy tym osobno dla każdego współwłaściciela, według jego własnego sposobu nabycia i jego udziału. Możliwa jest więc sytuacja, w której jedna osoba kwalifikuje się już po roku, a druga, która swój udział dostała w darowiźnie od dalszej rodziny, musi czekać trzy lata. Wniosek składa wtedy ta osoba, która warunki spełnia.
Pamiętaj przy tym o osobnej zasadzie programu: dofinansowanie przysługuje raz na budynek i jednemu beneficjentowi. Jeśli dom ma kilku współwłaścicieli, muszą się dogadać, kto składa wniosek, a pozostali dołączają pisemne zgody. Kwalifikowanie się kilku osób do skróconego terminu niczego tu nie zmienia, wniosek i tak jest jeden.
Jak udokumentować skrócony okres własności
Skorzystanie z wyjątku wymaga przedstawienia dokumentu potwierdzającego sposób i datę nabycia. W zależności od sytuacji będzie to:
- postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, przy spadku,
- postanowienie sądu o stwierdzeniu zasiedzenia, przy zasiedzeniu,
- akt notarialny umowy sprzedaży, przy zakupie,
- akt notarialny umowy darowizny z wyraźnym wskazaniem darczyńcy i jego pokrewieństwa z beneficjentem, przy darowiźnie od wstępnych,
- akt notarialny umowy o dożywocie, przy tej formie nabycia.
W każdym przypadku potrzebny jest też aktualny wypis z księgi wieczystej potwierdzający wielkość udziału. To ten dokument rozstrzyga o progu 50%, więc zamów go zawczasu, zwłaszcza jeśli w księdze były niedawno zmiany.
Przy darowiźnie zwróć uwagę na jeden szczegół: akt notarialny musi pozwalać ustalić pokrewieństwo. Jeśli w dokumencie widnieją same imiona i nazwiska bez wskazania stosunku pokrewieństwa, fundusz może poprosić o dodatkowe dokumenty, na przykład odpis aktu urodzenia. Sposób i datę nabycia wpisuje się też wprost w formularzu podczas składania wniosku w systemie GWD.
Co dokładnie zmieniło się 20 lipca 2026
Lipcowa nowelizacja nie ruszyła zasady podstawowej, tylko dopisała dwa nowe wyjątki do już istniejących. Poniżej zestawienie tego, co jest kontynuacją reformy z marca 2025 roku, a co realną nowością, bo w komunikatach te dwie warstwy często się zlewają.
| Element | Status |
|---|---|
| Pełne zwolnienie z okresu własności przy spadku | bez zmian od marca 2025 |
| Pełne zwolnienie przy zasiedzeniu | nowość od 20 lipca 2026 |
| Roczny okres przy dożywociu od wstępnych, udział min. 50% | nowość od 20 lipca 2026 |
| Roczny okres przy zakupie oraz darowiźnie od wstępnych, udział min. 50% | zasada utrzymana |
| Podstawowy wymóg trzech lat | bez zmian |
Najczęściej zadawane pytania
Ile trzeba być właścicielem domu, żeby dostać Czyste Powietrze?
Co do zasady trzy lata. Przy spadku i zasiedzeniu nie ma wymogu czasowego w ogóle. Przy zakupie, darowiźnie od rodziców lub dziadków oraz umowie o dożywocie z nimi wystarczy rok, o ile masz co najmniej 50% udziałów.
Czy po darowiźnie można skorzystać z programu?
Tak, jeśli darowizna pochodzi od wstępnych, czyli rodziców albo dziadków, i obejmuje co najmniej połowę udziałów. Wtedy wystarczy rok własności. Darowizna od rodzeństwa, teściów czy osób obcych oznacza pełne trzy lata, niezależnie od wielkości udziału.
Czy współwłaściciel może skorzystać z Czystego Powietrza?
Tak, wyjątki dotyczą współwłaścicieli na tych samych zasadach co wyłącznych właścicieli. Przy skróconym rocznym okresie trzeba mieć co najmniej 50% udziałów. Dofinansowanie przysługuje jednak raz na budynek, więc wniosek składa jeden ze współwłaścicieli za pisemną zgodą pozostałych.
Czy wystarczy akt notarialny?
Akt notarialny potwierdza sposób i datę nabycia, ale do wykazania wielkości udziału potrzebny jest też aktualny wypis z księgi wieczystej. Przy darowiźnie akt powinien pozwalać ustalić pokrewieństwo z darczyńcą, inaczej fundusz może poprosić o dodatkowe dokumenty.
Czy można skorzystać z programu, jeśli dom jest odziedziczony?
Tak, i to od razu. Spadek jest zwolniony z wymogu okresu własności niezależnie od wielkości odziedziczonego udziału. Do wniosku dołączasz postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia.
Kupiłem dom od obcej osoby. Czy obowiązuje mnie rok, czy trzy lata?
Rok, o ile kupiłeś co najmniej 50% udziałów. Ograniczenie do rodziców i dziadków dotyczy wyłącznie darowizny oraz umowy o dożywocie. Przy zwykłym zakupie osoba sprzedająca nie ma znaczenia.
Mam 40% udziałów kupionych rok temu. Czy się kwalifikuję?
Nie. Próg 50% jest bezwzględny i liczy się dosłownie, więc przy 40% obowiązuje pełny trzyletni okres. Wyjątkiem pozostają wyłącznie spadek i zasiedzenie, przy których wielkość udziału nie ma znaczenia.
Jak w minutę sprawdzić, czy się kwalifikujesz
- Sprawdź, jak nabyłeś nieruchomość. Spadek albo zasiedzenie oznaczają, że możesz składać wniosek od razu, niezależnie od wielkości udziału. Dalsze kroki cię nie dotyczą.
- Sprawdź w księdze wieczystej wielkość udziału. Poniżej 50% obowiązuje pełny trzyletni okres i tu ścieżka się kończy.
- Przy udziale co najmniej 50% sprawdź formę nabycia. Zakup od kogokolwiek, darowizna od rodziców lub dziadków, umowa o dożywocie z nimi: wystarczy rok. Darowizna od kogoś innego: trzy lata.
- Policz czas od daty z aktu notarialnego albo z postanowienia sądu, nie od dnia wpisu do księgi wieczystej ani od przeprowadzki.
Jedna uwaga na koniec: przy wnioskach granicznych, na przykład przy udziale dokładnie 50% albo przy nietypowej formie nabycia, ostatnie słowo ma wojewódzki fundusz rozpatrujący wniosek. Zanim zamówisz audyt i zaczniesz wydawać pieniądze, zadzwoń do funduszu albo do operatora w gminie i opisz swoją sytuację. To rozmowa na kwadrans, która potrafi oszczędzić kilku miesięcy.
Jeśli wychodzi ci, że się kwalifikujesz, kolejnym krokiem jest sprawdzenie progu dochodowego i poziomu dofinansowania, a potem zamówienie audytu. Całość procedury wraz z kwotami opisałem w przewodniku po programie Czyste Powietrze 2026.
