Reklamacja na „głośny rekuperator” skończyła się pomiarem, który pokazał, że instalacja mieści się w normie co do decybela. Dom stał na bardzo cichej działce, więc nawet dźwięk zgodny z przepisami był wyraźnie słyszalny na tle ciszy, do której właścicielka przywykła. Hałas wentylacji mechanicznej ogranicza się kilkoma decyzjami – od miejsca centrali po tłumik akustyczny do rekuperacji na każdym odgałęzieniu kanału.
Spis treści:
- Ile decybeli może mieć rekuperacja w pokoju i w sypialni?
- Szum robi wentylator albo sam przepływ powietrza
- Dlaczego przez kratkę słychać rozmowę z drugiego pokoju?
- Tłumik akustyczny do rekuperacji i miejsce centrali decydują o ciszy
- Głośniejsza praca po kilku miesiącach to zwykle brudny filtr
- Co zrobić, gdy rekuperator jest głośny, a wykonawca twierdzi, że wszystko gra?
Ile decybeli może mieć rekuperacja w pokoju i w sypialni?
Dopuszczalny poziom hałasu od instalacji wentylacyjnych w Polsce reguluje norma PN-B-02151-2:2018-01. W pomieszczeniach mieszkalnych w ciągu dnia, w godzinach 6:00-22:00, hałas nie może przekraczać 35 dB(A) w pokojach, a w kuchniach i łazienkach 40 dB(A). W nocy, między 22:00 a 6:00, limit dla pokoi spada do 25 dB(A).
Te wartości dotyczą całego wyposażenia technicznego łącznie, więc pomiar obejmuje też inne urządzenia pracujące w tym czasie, jak instalacja centralnego ogrzewania. Norma PN-EN 16798-1 (następczyni PN-EN 15251), w Polsce niewiążąca, podaje węższe zakresy: dla salonów 25-40 dB(A), dla sypialni 20-35 dB(A).
Dla porównania: spokojna domowa krzątanina albo śpiew ptaków za oknem to około 44 dB(A), czyli więcej niż dzienny limit dla pokoju. W bardzo cichym otoczeniu hałas mieszczący się w normie bywa jednak odczuwalny, dlatego przy takiej działce warto powiedzieć projektantowi wprost, że okolica jest cicha.
Szum robi wentylator albo sam przepływ powietrza
Wentylatory to główne źródło hałasu w każdym systemie rekuperacji. Przyczyny mechaniczne to uszkodzone łożyska, źle wyważony wirnik albo słabsza konstrukcja łopatek. Wentylatory prądu stałego (DC) pracują ciszej niż starsze konstrukcje prądu zmiennego (AC), a przy okazji zużywają nawet o 30% mniej energii, więc dopłata do nich zwykle zwraca się w kilka lat na samym prądzie.
Przyczyny aerodynamiczne wynikają z przepływu: zbyt wąskie kanały, za duża prędkość powietrza albo złe połączenia dają szum i gwizd, którego nie usunie wymiana wentylatora na cichszy. Źle zamontowane przewody prowadzą też do drgań i rezonansu, słyszalnego jako niskie buczenie w całej instalacji.
Dlaczego przez kratkę słychać rozmowę z drugiego pokoju?
To przesłuch akustyczny (cross-talk): dźwięki z jednego pomieszczenia przenoszą się wspólną siecią kanałów do innych. Problem nasila się przy rozdzielaczach bez tłumienia, gdzie kanał działa jak rura akustyczna łącząca sypialnię z salonem czy łazienką. Zwykle wychodzi dopiero po zamieszkaniu, nawet przy kratkach oddalonych o 3-4 metry i solidnej ścianie między pokojami.
Rozwiązaniem jest tłumik na każdym odgałęzieniu albo skrzynki rozprężne z okładziną dźwiękochłonną, ujęte już w projekcie. W wykończonym domu da się je dołożyć częściowo, tam gdzie kanały są dostępne; pełna naprawa bywa trudniejsza i w skrajnych przypadkach wymaga przebudowy fragmentu sieci. Na etapie, gdy powstaje projekt rekuperacji, zapada najwięcej decyzji, których potem nie da się łatwo odkręcić.
Tłumik akustyczny do rekuperacji i miejsce centrali decydują o ciszy
Tłumiki akustyczne ograniczają przenoszenie hałasu centrali do pomieszczeń i kosztują zwykle 500-2000 złotych za instalację. To niewielka część ceny, którą pokazuje zestawienie rekuperacja – koszt systemu.
Skrzynka rozprężna, zwana też plenum, montowana między kanałem a anemostatem, uspokaja przepływ tuż przed wyjściem powietrza do pomieszczenia i zmniejsza szum przy kratce. Przepustnicę dławiącą umieszcza się co najmniej 2 metry przed anemostatem, bo zbyt bliskie sąsiedztwo daje turbulencje i hałas dokładnie tam, gdzie słychać go najbardziej.
Centrala powinna stać w pomieszczeniu technicznym, możliwie daleko od sypialni i strefy dziennej, nie za ścianą pokoju, w którym ktoś śpi. Elastyczne, antywibracyjne mocowania ograniczają przenoszenie drgań na konstrukcję – przy sztywnym mocowaniu buczenie bywa słychać nawet w odległych pomieszczeniach. Konstrukcja samej centrali też ma znaczenie, o czym więcej w poradniku jaki rekuperator wybrać.
Głośniejsza praca po kilku miesiącach to zwykle brudny filtr
Brudny filtr to coraz gęstsza bariera dla powietrza, a sterownik, żeby utrzymać zadaną wydajność, sam podnosi obroty wentylatora. Wyższe obroty to wyższy hałas. Przy całkowicie zapchanym filtrze wentylator pracuje blisko maksimum i potrafi przekroczyć limity z normy nawet w instalacji dobrze wyciszonej na starcie.
Jeśli rekuperacja pracuje wyraźnie głośniej niż zaraz po uruchomieniu, zacznij od filtrów. Wymiana kosztuje zwykle 50-150 złotych i zajmuje kilka minut. Sztywnego harmonogramu kontroli hałasu nie ma – sygnałem jest nagła zmiana w codziennej pracy.
Co zrobić, gdy rekuperator jest głośny, a wykonawca twierdzi, że wszystko gra?
Poprosić o pomiar wzorcowanym miernikiem i protokół odbioru. Dokumentacja pomiarowa może być podstawą do rozliczenia wykonawcy, a w razie sporu dowodem w reklamacji. Wiele instalacji po montażu nie jest właściwie wyregulowanych, a rzeczywiste wydajności anemostatów mocno odbiegają od projektowych – kończy się to i większym hałasem, i gorszą wentylacją. Pomiar kosztuje zwykle 300-600 złotych.
Gdy wynik mieści się w normie, a szum nadal przeszkadza, sprawdź filtr i odległość przepustnicy od anemostatu. Czasem dołożenie jednego tłumika na odgałęzieniu do sypialni wyraźnie poprawia komfort, choć formalnie instalacja spełniała przepisy.




